[ 1191 ] باب [ نوزدهم ] : اندر امراض كه به مردان مخصوص است اين باب ، مشتمل است بر چند فصل . [ 1192 ] فصل [ اول ] : اندر نقصان باه « 1 » [ 1193 ] بايد دانست كه مجامعت ، كار طبيعى است . و استكمال اين فعل ، مشروط به صحت اعضاء رئيسه است . و عضو رئيس ، چهار است : يكى ، دل . دوم ، دماغ . سوّم ، جگر . و اين هر سه ، هم‌جهت بقاء شخص‌اند و هم بقاى نوع . چهارم ، قضيب و اوعيهء منى است . و اين از جهت بقاء نوع است فقط . و پوشيده نماند كه نقصان باه بر دو گونه است : يكى ، آنكه شهوت جماع ضعيف شود . دوم ، آنكه آلت مسترخى گردد . و هر واحد از اين به قسمى بيان كنم : [ 1194 ] قسم اول : در نقصان باه كه سبب آن ضعف شهوت باشد . اسباب ضعف ، انواع است : نوع اول : آنكه بدن لاغر و ضعيف شود از قلت غذا و بدان سبب روح و ريح و خون كه مادهء شهوت است كمتر گردد . و علامت او ، نحافت بدن است و ضعف قوت و زردى رنگ و قلت غذا . علاج : جهت قوت بدن ، غذاى نيك خورند و خواب بسيار كنند و جماع ترك نمايند .

--> ( 1 ) . قاموس القانون : Anaphrodisia .